เทคโนโลยีกับอาชีพ

ตอน การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช

%e0%b9%80%e0%b8%99%e0%b8%b7%e0%b9%88%e0%b8%ad%e0%b9%80%e0%b8%a2%e0%b8%b7%e0%b9%88%e0%b8%ad                การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช คือ การนำชิ้นส่วนของพืชมากทำการเพาะ โดยใช้จำนวนน้อยชิ้นแต่ขยายพันธุ์ได้จำนวนมาก ซึ่งถือว่าเป็นการสืบพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศค่ะ

เทคโนโลยีชนิดนี้ได้มีมานานแล้วนะคะ เป็นเทคโนโลยีที่พัฒนาด้านการเกษตรของไทยเรา ใช้หลักการที่เราได้เรียนกันตั้งแต่สมัยเรียนมัธยมปลายนั่นคือโดยการนำชิ้นเนื้อเยื่อไปเพาะลงบนอาหาร ซึ่งสามารถนำชิ้นส่วนต่างๆ มาจากพืชได้ทั้งต้นเลย แต่ต้องทำในสภาวะปลอดเชื้อนะคะ โอกาสนี้ จึงขอนำเสนอการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อของพืชที่เป็นที่นิยมกันมาก  ซึ่งก็คือกล้วยไม้  ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่า เป็นพืชเศรษฐกิจ ที่มีขายทั้งในประเทศและส่งออกไปยังต่างประเทศ วิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อนี้สามารถทำได้ทั้ง กล้วยไม้อากาศ กล้วยไม้ดิน และกล้วยไม้หินค่ะ

วิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อของกล้วยไม้ ก็จะเริ่มที่เลือกตาของกล้วยไม้ค่ะ ใช้ตาข้างหรือตายอดก็ได้ เมื่อฆ่าเชื้อแล้วให้นำไปเพาะในอาหารเหลว เปลี่ยนอาหารทุก ๆ สองสัปดาห์ หลังจากนั้นไม่นานจะมียอดแตกออกมา เมื่อมีการแตกยอดและขยายออกมาเรื่อยๆ แล้วก็ต้องตัดทิ้งบ้าง เพื่อให้ส่วนต้นที่เหลืออยู่เติบโตได้เร็วและแข็งแรง หลังจากนั้น เมื่อต้นมีความสูงประมาณ 2-3 เซนติเมตรก็นำไปเลี้ยงในขวด เมื่อต้นกล้วยไม้ในขวดเจริญเติบโตและแข็งแรงพอเราก็จะแยกไปเพาะภายนอกต่อไปค่ะ นี่เป็นเพียงการเพาะแบบคร่าวๆ ซึ่งท่านที่สนใจจะทดลองเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อกล้วยไม้ด้วยตนเอง ก็ต้องศึกษารายละเอียดของแต่ละขั้นตอนให้ดี ที่สำคัญคือ การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจะต้องทำในห้องหรือสถานที่ปลอดเชื้อเสมอ  นอกจากนี้  ในการทำการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ เราไม่จำเป็นที่จะต้องใช้อุปกรณ์เหมือนในห้องทดลองทุกอย่างเสมอไป แต่เราสามารถนำของที่เราสามารถหาซื้อได้ตามท้องตลาดมาใช้แทนอุปกรณ์บางอย่างในห้องทดลองได้ด้วยนะคะ  เช่น มีผู้นำตู้ปลามาประยุกต์ใช้งานแทน แต่อย่าลืมว่าทุกอย่างในห้องต้องสะอาด ปราศจากเชื้อโรค ทั้งเชื้อแบคทีเรียและเชื้อรา ก่อนทำ ผู้ทำต้องล้างมือให้สะอาดหรือเช็ดด้วยแอลกอฮอล์และสวมถุงมือ มิเช่นนั้นเนื้อเยื่อจะมีเชื้อราขึ้น  กรณีนี้ จำเป็นจะต้องทิ้งเนื้อเยื่อที่เพาะเลี้ยงไปเลย ซึ่งผู้เขียนเคยมีประสบการณ์การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจนเชื้อราขึ้นมาแล้วค่ะ

วิธีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อสามารถทำได้ในพื้นที่น้อย ไม่ต้องการพื้นที่มาก ทำให้ประหยัดพื้นที่และแรงงานในการดูแลรักษา และปลอดภัยจากศัตรูพืช อีกทั้งไม่เกิดการกลายพันธุ์ เหมาะกับพืชเศรษฐกิจของเราอย่างเช่นกล้วยไม้มากๆ รวมไปถึงกล้วยไม้ป่าที่หายาก หรือต้นไม้ที่มักกลายพันธุ์ง่ายๆ ด้วยค่ะ ทั้งนี้ เทคนิคการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อยังสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อีกมากมาย รวมทั้งการศึกษาทางด้านอื่นๆ นอกจากนี้ยังช่วยลดต้นทุนในการผลิตได้อีกด้วยนะคะ

 

Save

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *